Kablo kesidi tek bir sayıyla değil, birkaç faktörün birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir: yük akımı (akım taşıma kapasitesi), gerilim düşümü (hat uzunluğu), döşeme yöntemi ve ortam sıcaklığı (derating). Kesit, hem akımı güvenle taşımalı hem de izin verilen gerilim düşümünü aşmamalıdır. Kablo tip ve kesitleri için Öznur kablo fiyat listemize bakabilirsiniz.
1. Yük Akımı ve Akım Taşıma Kapasitesi
İlk adım, kablonun taşıyacağı akımı belirlemektir. Üç fazlı bir yükte akım, gücün gerilim ve güç katsayısına bölünmesiyle ilişkilidir: kabaca I ≈ P / (√3 × U × cosφ). Tek fazda √3 çarpanı kalkar.
Belirlenen akım için kablonun akım taşıma kapasitesi (ampasite) yeterli olmalıdır. Ampasite, kablonun aşırı ısınmadan sürekli taşıyabileceği akımdır ve standart tablolarda kesit, yalıtım ve döşeme yöntemine göre verilir.
2. Gerilim Düşümü
Uzun hatlarda kablonun direnci nedeniyle uçta gerilim düşer. Aşırı gerilim düşümü; cihazların düzgün çalışmaması, motorların zorlanması ve kayıp demektir. Gerilim düşümü hat uzunluğu ve akımla artar, kesit büyüdükçe azalır.
Akım taşıma kapasitesi yeterli görünse bile, uzun bir hatta gerilim düşümü kesidi büyütmeyi gerektirebilir. Bu yüzden kısa hatlarda genelde akım, uzun hatlarda gerilim düşümü belirleyici olur.
3. Döşeme ve Sıcaklık (Derating)
Bir kablonun gerçek taşıma kapasitesi, döşeme koşullarına göre azaltılır (derating):
| Faktör | Etkisi |
|---|---|
| Ortam sıcaklığı | Yüksek sıcaklık kapasiteyi düşürür |
| Bir arada çekilen kablo sayısı | Çok kablo birlikte ısıyı artırır, kapasiteyi düşürür |
| Döşeme yöntemi | Boru içi, kanal, serbest hava farklı kapasite verir |
| Yalıtım tipi | PVC ve XLPE farklı sıcaklık dayanımı |
Bu faktörler standart tablolardaki temel değeri azaltan katsayılarla uygulanır.
Özet Yöntem ve Doğru Seçim
Pratik sıra şöyledir:
- Yük akımını belirle.
- Döşeme ve sıcaklığa göre düzeltilmiş ampasiteyi karşılayan kesidi seç.
- Gerilim düşümünü kontrol et; sınırı aşıyorsa kesidi büyüt.
- Seçilen kesidi koruyacak sigorta amperini belirle.
Kablo tipleri için NYY/NYM/NYA/TTR farkı yazımıza, ürün ve fiyat için Öznur ve Prysmian fiyat listemize bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kesin hesap ve seçim yürürlükteki standartlara göre yetkili bir elektrik mühendisi tarafından yapılmalıdır.
Tip, kesit ve metraj bilgisini paylaşın; stoklu kablolar için hızlıca fiyat verelim.
