SENTRON 3VA kompakt şalter seçimi: frame, kA ve trip ünitesi adım adım

3VA Serisi Mantığı: 3VA1 ve 3VA2 Farkı

3VA ailesi iki ana koldan oluşur. 3VA1, termik manyetik (TM) açtırıcılı ekonomik seridir: termik eleman aşırı yükü, manyetik eleman kısa devreyi algılar. Dağıtım panolarındaki klasik besleme ve çıkış devrelerinin büyük bölümü bu seriyle çözülür. 3VA2 ise elektronik açtırıcılı (ETU) seridir: akım ölçümü elektronik olarak yapılır, koruma eğrisi çok daha geniş bir aralıkta ayarlanabilir ve seçicilik (selektivite) kurgusu hassaslaşır.

Sipariş numarası bu mantığı doğrudan yansıtır. Örneğin 3VA1110-4EE36-0AA0, TM220 açtırıcılı, 36 kA, 70–100 A ayar aralıklı, 3 kutuplu bir 3VA1 şalterdir. 3VA2340-4HL32-0AA0 ise 160–400 A aralığında elektronik açtırıcılı bir 3VA2 modelidir. Numaranın ilk bloğu seriyi ve akım sınıfını, tire sonrası ilk rakam kesme kapasitesini, harf grubu trip ünitesini ve kutup bilgisini kodlar. Bu yapıyı bir kez çözdüğünüzde katalogda gezinmek kolaylaşır.

Pratik ayrım şudur: sabit karakterli, seçicilik beklentisi düşük devrelerde 3VA1 yeterlidir; jeneratör–şebeke geçişleri, kademeli koruma isteyen ana dağıtım panoları ve enerji izleme ihtiyacı olan tesislerde 3VA2'nin ETU'lu yapısı tercih edilir. İki serinin de güncel stok durumunu Siemens kompakt şalterler sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

Frame (Gövde) Seçimi: 100 / 160 / 250 A ve Üzeri

Frame, şalterin fiziksel gövde boyunu ve o gövdenin taşıyabileceği en yüksek anma akımını tanımlar. Aynı frame içinde farklı anma akımları bulunur: örneğin 3VA11 gövdesinde 20 A, 25 A, 32 A gibi küçük değerlerden 100 A, 125 A ve 160 A'e kadar uzanan modeller aynı fiziksel boyutu paylaşır. Bu, pano yerleşiminde ciddi avantajdır — bara delik ölçüleri ve kapak kesimi değişmeden akım kademesi revize edilebilir.

Seçimde kural basittir: şalterin anma akımı (In), devrenin sürekli yük akımının üzerinde ve kablo taşıma kapasitesinin altında kalmalıdır. Termik ayar aralığı (Ir) genellikle anma akımının 0,7–1,0 katı arasında ayarlanabildiği için, yük akımına en yakın üst kademe seçilir. Stoklu tuttuğumuz seriden örnek bir kesit:

Tabloda görüldüğü gibi 250 A ve üzeri ihtiyaçlar 3VA2 serisine geçer; 400 A için 3VA2340, 630 A için 3VA2463 gövdesi kullanılır. Daha büyük güçlerde 800–1600 A bandını kapsayan 3VA25 modelleri (örneğin 640–1600 A ayarlı 3VA2716-5AB03-0AA0) devreye girer.

Kesme Kapasitesi (kA) ve Şebeke Kısa Devre Gücü

Kesme kapasitesi (Icu), şalterin arıza anında güvenle kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır ve seçimin en kritik parametresidir. Kural nettir: şalterin monte edildiği noktadaki beklenen kısa devre akımı, şalterin kesme kapasitesinden büyük olamaz. Yetersiz kA'li bir şalter arıza anında akımı kesemez; sonuç pano hasarı ve yangın riskidir.

Beklenen kısa devre akımı, besleme trafosunun gücünden kestirilebilir. Yaklaşık hesap: trafo anma akımı, kısa devre gerilimi yüzdesine (uk) bölünür. Örneğin 400 V şebekede 1000 kVA, %6 uk değerli bir trafonun anma akımı yaklaşık 1443 A'dir; trafo çıkışındaki teorik kısa devre akımı 1443 / 0,06 ≈ 24 kA olur. Kablo empedansı pano noktasına doğru bu değeri düşürür, ancak ana dağıtım panosunda trafo çıkışına yakın değerlerle çalışmak gerekir.

Tali panoya inen hatlarda kablo boyu uzadıkça kısa devre akımı düşer; burada 36 kA sınıfı çoğu zaman yeterli olur ve maliyet avantajı sağlar. Aynı frame'in farklı kA versiyonları fiziksel olarak aynı boyutta olduğundan, hesap sonucu değişirse pano yerleşimi bozulmadan model revize edilebilir.

TM mi ETU mu? Trip Ünitesi Seçimi

Trip ünitesi, şalterin "beynidir" ve 3VA'da iki ana teknoloji bulunur:

• TM220 (termik manyetik): Termik ayar (Ir) 0,7–1,0×In aralığında ayarlanabilir, manyetik eşik sabittir. Kablo ve hat koruması için standart çözümdür; 3VA1110-4EE36-0AA0 bu yapıdadır.
• TM240 (termik manyetik, çift ayarlı): Termik ayara ek olarak manyetik açma eşiği (Ii) de ayarlanabilir. Kalkış akımı yüksek yükleri (trafo, motor grubu) beslerken gereksiz açmaları önlemek için manyetik eşik yukarı çekilebilir; 3VA1116-4EF36-0AA0 örnek modeldir.
• ETU320 LI (elektronik): Uzun zaman (L) ve ani (I) koruma fonksiyonları elektronik olarak, geniş aralıkta ve hassas kademelerle ayarlanır. Karakteristik sıcaklıktan etkilenmez, tekrarlanabilirlik yüksektir; 3VA2225-5HL32-0AA0 gibi tüm 3VA2 modellerinin temelidir.

Seçim mantığı: sabit yük karakterli çıkış devrelerinde TM220 yeterlidir. Manyetik eşiğin yük profiline göre ayarlanması gerekiyorsa TM240'a geçilir. Kademeli koruma (ana şalter ile çıkış şalterlerinin birbirini beklemesi), hassas ayar veya izleme ihtiyacı varsa ETU'lu 3VA2 tercih edilir. Aynı karar zinciri motor yolvermede de vardır: motoru koruyan cihaz ile kısa devreyi kesen cihazın uyumu, tip-1/tip-2 koordinasyon rehberimizde ayrıntılı işlenmiştir.

3 Kutup mu 4 Kutup mu?

Standart üç fazlı dağıtımda 3 kutuplu modeller kullanılır. Nötr iletkeninin de kesilmesi gereken durumlarda — jeneratör-şebeke transfer noktaları, farklı kaynaklardan beslenen sistemler, bazı topraklama düzenlerinde tam ayrım ihtiyacı — 4 kutuplu model seçilir. Sipariş numarasında bu fark tek karakterle görünür: 3VA1112-4EE36-0AA0 üç kutuplu, 3VA1112-4EE46-0AA0 dört kutuplu aynı şalterdir. 4 kutuplu gövde daha geniştir; pano yerleşiminde bu genişlik baştan hesaba katılmalıdır.

Nötr kesme kararının kaçak akım korumasıyla karıştırılmaması gerekir: 4 kutuplu şalter kaçak akım algılamaz. İnsan koruması gereken devrelerde şaltere ek olarak kaçak akım cihazı kullanılır — seçenekler için Siemens kaçak akım koruma sayfasına bakabilirsiniz.

Adım Adım Seçim Özeti

Dört adımı tek akışta toparlayalım:

• 1. Yük akımını belirleyin: Devrenin sürekli akımını hesaplayın, kablo kesitiyle birlikte değerlendirin. Yük akımına en yakın üst anma akımını ve frame'i seçin (örn. 90 A yük → 70–100 A ayarlı 3VA1110).
• 2. Kısa devre hesabını yapın: Trafo gücü ve hat empedansından pano noktasındaki kısa devre akımını bulun; kesme kapasitesi bu değerin üzerinde olan sınıfı seçin (36 / 55 / 70–85 kA).
• 3. Trip ünitesine karar verin: Standart dağıtım → TM220; ayarlı manyetik eşik ihtiyacı → TM240; seçicilik ve hassas ayar → ETU'lu 3VA2.
• 4. Kutup sayısını netleştirin: Standart dağıtım 3P; nötr kesme gereken transfer ve çok kaynaklı sistemlerde 4P.

Şalter seçimi çoğu projede tek başına bitmez: aynı panoda otomatik sigortalar, yük ayırıcılar ve motor besleme grupları birlikte projelendirilir. Motor tarafında sürücü veya yumuşak yolverici kullanılacaksa besleme şalterinin seçimi de değişir — bu konuyu SINAMICS ve 3RW karar rehberinde ele aldık. Tüm Siemens ürün gruplarına Siemens marka sayfamızdan ulaşabilirsiniz.