SIRIUS kontaktör ve motor koruma şalteri: AC-3 akımı ve koordinasyon

AC-3 Kategorisi: Kontaktör Neden kW Üzerinden Seçilir

Kontaktör kataloglarında aynı cihaz için birden fazla akım değeri görürsünüz; bunların hangisinin geçerli olduğunu kullanma kategorisi belirler. IEC 60947-4-1 standardındaki AC-1 kategorisi omik yükleri (rezistans, ısıtıcı) tanımlar; AC-3 ise sincap kafesli asenkron motorların yolverilmesi ve çalışır durumda kesilmesidir. Motor kalkışta anma akımının birkaç katını çeker ve kontaklar bu akımı taşıyıp kesebilmelidir; bu yüzden aynı kontaktörün AC-3 akımı, AC-1 akımından belirgin şekilde düşüktür.

Pratik kural: motor devresinde kontaktör her zaman AC-3 değeri üzerinden seçilir. Siemens kataloğu bu değeri hem amper hem 400 V'taki motor gücü (kW) olarak verir. Örneğin 3RT2027-1AB00, 400 V'ta 15 kW / 32 A AC-3 değerine sahiptir; 15 kW'lık standart bir asenkron motoru doğrudan yol vermek için kullanılır. AC-1 değeri üzerinden seçilmiş bir kontaktör, motor yükünde kontak ömrünü hızla tüketir — sahada en sık karşılaştığımız seçim hatası budur.

3RT Kontaktör Seçimi: Boy Sistemi ve Örnek Modeller

SIRIUS ailesi "boy" (frame size) sistemine göre ölçeklenir: S00 ve S0 küçük güçleri, S2–S3 orta güçleri, S6–S12 büyük güçleri kapsar. Boy büyüdükçe kontak sistemi, bobin gücü ve fiziksel genişlik artar. Stoklu tuttuğumuz seriden örnek bir kesit:

Seçim akışı basittir: motorun etiketindeki gücü (veya anma akımını) alın, 400 V AC-3 kolonunda bu değeri karşılayan ilk modeli seçin. Sık kalkış-duruş yapan uygulamalarda (kompresör çevrimi, kısa aralıklı konveyör) bir üst boy tercih etmek kontak ömrünü uzatır. Kumanda devresinde ek kontak gerekiyorsa, gövde üzerine takılan yardımcı kontak blokları (örneğin 1NO'lu 3RH1921-1CA10) veya bağımsız 3RH2 yardımcı kontaktörleri kullanılır. Tüm seçenekler için Siemens kontaktörler sayfamıza göz atın.

Bobin Gerilimi: Sipariş Kodundaki Harfler

Aynı kontaktörün farklı bobin gerilimli versiyonları, sipariş numarasının son harf grubuyla ayrılır. SIRIUS yardımcı kontaktör ailesi üzerinden tipik kodlama şöyledir: AB0x = 24 V AC (3RH2122-1AB00), AF0x = 110 V AC (3RH2122-1AF00), AP0x = 230 V AC (3RH2122-1AP00), BB4x = 24 V DC (3RH2122-1BB40). Kumanda devreniz PLC çıkışından besleniyorsa 24 V DC bobin, klasik röle panosunda ise 230 V AC bobin yaygın tercihtir.

3RV Motor Koruma Şalteri: Ayar Aralığı Nasıl Seçilir

3RV motor koruma şalteri, tek gövdede iki işi birden yapar: ayarlanabilir termik eleman motoru aşırı yüke karşı korur, manyetik eleman kısa devreyi keser. Böylece ayrı sigorta + termik röle kombinasyonuna gerek kalmadan kompakt bir yolverme grubu kurulur.

Seçim kuralı tektir: motorun etiket akımı, şalterin termik ayar aralığının içinde kalmalıdır — tercihen aralığın ortasına yakın. Örnekler:

• Etiket akımı 9 A olan bir motor için 3RV2011-1JA10 (7–10 A, boy S00) doğru seçimdir; şalter 9 A'e ayarlanır.
• Etiket akımı 11 A ise bir üst kademe 3RV2011-1KA10 (9–12,5 A) kullanılır.
• 30 A'lik bir motor, S0 boyundaki 3RV2021-4EA10 (27–32 A) ile korunur.

3RV2011 serisi (boy S00) 100 kA'e varan kesme kapasitesiyle 16 A'e kadar olan motorları, 3RV2021 serisi (boy S0) ise 55 kA sınıfında 40 A bandına kadar olan motorları kapsar. Bu kesme kapasiteleri sayesinde çoğu uygulamada motor devresinin kısa devre koruması için ek sigortaya ihtiyaç kalmaz. Tam seri ve ayar kademeleri için Siemens motor koruma sayfasını inceleyebilirsiniz.

Tip-1 / Tip-2 Koordinasyon: Arıza Sonrası Ne Olur?

Motor koruma şalteri ile kontaktör aynı devrede seri çalışır; kısa devre anında ikisinin görev paylaşımını IEC 60947-4-1'deki koordinasyon tipleri tanımlar:

• Tip-1 koordinasyon: Arıza güvenle kesilir, insan ve tesis korunur; ancak kontaktör ve röle hasar görebilir. Arıza sonrası cihazların değiştirilmesi kabul edilir.
• Tip-2 koordinasyon: Arıza sonrası cihazlar çalışır durumda kalır; en fazla kontaklarda ayrılabilir hafif kaynama olabilir. Üretim sürekliliği kritik tesislerde standarttır.

Tip-2 koordinasyon, rastgele cihaz eşleştirmesiyle sağlanmaz: koruma cihazı + kontaktör ikilisinin üretici tarafından test edilip yayınlanmış kombinasyon tablolarında yer alması gerekir. Siemens bu tabloları güç, gerilim ve kısa devre değerine göre yayınlar; SIRIUS ailesinde 3RV + 3RT ikilisi bu tablolar üzerinden eşleştirilir. Proje aşamasında bize motor gücünü ve hedef koordinasyon tipini iletirseniz, tablodan doğrulanmış ikiliyi stok bilgisiyle birlikte öneririz.

Yıldız-Üçgen Yolverme: Üç Kontaktörün Boyutlandırılması

Doğrudan yolvermenin kalkış akımı şebekeyi zorluyorsa klasik çözüm yıldız-üçgen yolvermedir: motor yıldız bağlantıda düşük akımla hızlanır, ardından üçgene geçerek anma değerlerinde çalışır. Devrede üç kontaktör bulunur ve hepsi aynı boyda seçilmez:

• Ana ve üçgen kontaktörleri motor hat akımının yaklaşık %58'ini (faz akımını) taşır,
• Yıldız kontaktörü yalnızca kalkış süresince, hat akımının yaklaşık üçte birini taşır ve bir boy küçük seçilebilir.

Yıldız-üçgen geçiş zamanlaması için kontaktör bobinine takılan özel zaman rölesi kullanılır: 3RT1926-2GD51, 1,5–30 saniye aralığında ayarlanabilen yıldız-üçgen fonksiyonlu bobin üstü zaman rölesidir. Geçiş anında iki kontaktörün aynı anda çekili kalmaması için elektriksel ve mümkünse mekanik kilitleme şarttır.

Yıldız-üçgen her yükte ideal değildir: kalkış momenti de yaklaşık üçte bire düştüğü için yüksek karşı momentle kalkan yüklerde motor yıldızda "asılı" kalabilir. Bu noktada elektronik alternatifler devreye girer — hangi yükte yumuşak yolverici, hangi yükte frekans sürücüsü kullanılacağını SINAMICS ve 3RW karar rehberinde karşılaştırdık. Tüm Siemens ürün gruplarını Siemens marka sayfamızda bulabilirsiniz.